مصاحبه با مدیر سلسله نشست های «سینما جامعه» به بهانه پایان فصل اول

به بهانه پابان یافتن فصل نخست نشست های نقد فیلم تحت عنوان «سینما جامعه» در این مصاحبه به گفت و گو با عابد حدودی مدیر و مجری این نشست ها پرداختیم. این جلسات به میزبانی حوزه هنری استان مرکزی در قالب اکران و نقد پنج فیلم سینمایی برگزار شد. عابد حدودی دانش آموخته فوق لیسانس پژوهش و دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، مدرس جامعه شناسی رسانه در دانشگاه و پژوهشگر حوزه رسانه و مسائل اجتماعی ایران است.

+ سلام! لطفا بفرمایید چه شد که نشست های سینما جامعه پا گرفت؟

سلام عرض می کنم خدمت شما و خوانندگان عزیز. داستان از جایی شروع شد که من همیشه کمبود یک جریان نقد رو در جامعه احساس می کردم. نقد در هر زمینه ای! کلا فضای انتقادی باعث رشد جامعه است که متاسفانه در جامعه ما ضعیف و در مسیری پر از موانع است. به خصوص با توجه به علاقه ای که به حوزه هنر به ویژه تئاتر و سینما داشتم، خلا چنین جریانی رو به شدت احساس می کردم. چه در کشور و به خصوص در استان. از چند سال پیش دغدغه داشتم این جریان راه بیفته.

+بازخورد چطور بود؟!

عالی بود. آقای یونس فرد، ریاست وقت انجمن نمایش پیشنهاد داد نقدهای تفصیلی تری رو در سایت ایران تئاتر بگذاریم که به دلیل مشغله ای که اون زمان داشتم فرصت نشد.

+ چه شد سراغ نقد فیلم های سینمایی رفتید؟

همونطور که عرض کردم دغدغه اش را داشتم. یک بار سر کلاس دانشگاه فرهنگیان درس جامعه شناسی رسانه بحثش پیش آمد و دانشجویان استقبال کردند. من هم با آقای خلیل خسروبیگی که از دوستانم هستند مشورت کردم و جلسه ای با آقای مجیدی کارشناس هنرهای تصویری حوزه هنری برگزار شد. ایشان هم تمام قد اعلام حمایت و استقبال کردند و پس از هماهنگی ها با ایشان و آقای جیریایی رئیس حوزه هنری، این نهاد میزبانی این نشست ها را پذیرفت.

+چرا سینما جامعه؟! هدف نشست ها چه بود؟

رویکرد نشست ها نگاه به مسائل اجتماعی از لنز سینما بود. به همین دلیل اسم نشست ها را «سینما جامعه» گذاشتیم تا نشون بدیم برخورد ما در این جلسات محدود به نقد فنی نیست. بلکه و اتفاقا بیشتر مضامین اجتماعی در زبان سینما برامون اهمیت داره! سینما و جامعه ارتباطی دو سویه دارند. از طرفی سینما برساختی از مسائل جامعه و محصول جامعه است که در یک گروه فیلم سازی با محوریت کارگردان متجلی میشه. و از طرفی دیگه خود سینما بعنوان بخش لاینفک رژیم رسانه ای خانواده ها و حاضر در سبد فرهنگی اونهاست و الگوهای رفتاری و کنشی خاصی رو به مردم ارائه می کنه. بر این اساس نگاه جامعه شناختی به اون ضرورت پیدا میکنه. در این نشست ها حاضرین با کسب مهارت فیلم دیدن و نقد، خوانش درست و لذبخش تری رو از فیلم ها خواهند داشت و به نوبه خودشون این نگاه رو به سایر افراد از خانواده گرفته تا دوستان میتونند تسریح بدن. با توجه به اینکه در نشست ها تعداد قابل توجهی از دانشجویان دانشگاه فرهنگیان حضور داشتند، این نگاه می تونه در مدارس و به دانش آموزان هم منتقل بشه. البته قبول دارم اینکه همه اهداف محقق بشه یا نشست های ما با مشارکت کنندگان محدود به یک باره تحول ایجاد کنه، نگاه غیرواقع بینانه ایه اما کور سویی امیدوارکننده است، میتونه یه بخش داستان باشه، یا حداقل از هیچ کار نکردن بهتره! یه تیکه از پازل هست که به نظرم هر دلسوز جامعه و فرهنگی باید یه تیکه ش رو بچینه تا نقش کلی پازل به سامان بشه. و در نهایت، از دل این نشست ها ممکنه چند تا منتقد حرفه ای هم بیرون بیاد. اما از همه مهتر اگر با این گزینه موافق باشیم که «محرک پیشرفت نقده»، پس هر حرکتی در هر زمینه ای که نقادانه باشه، حتی کوچک، ارزشمنده!

+ چه فیلمهایی اکران و نقد شد و با چه موضوعاتی بود؟

 چهار فیلم ایرانی و یک فیلم خارجی. سعی شد فیلم هایی انتخاب شود که پیرامون مسائل مبتلا به جامعه باشد. اولین فیلم «زندگی مشترک آقای محمودی و بانو» به کارگردانی روح اله حجازی بود که به چالش های خانواده سنتی و مدرن می پرداخت و در واقع طرح مساله ای بود پیرامون آینده متزلزل خانواده سنتی و مدرن که هر دو آسیب هایی جدی را در بطن خود داشتند. فیلم دوم «من دنیل بلیک» به کارگردانی کن لوچ یک فیلم انگلیسی بود. اگرچه فیلم ایرانی نبود اما مساله فیلم که به نقد نظام بروکراسی، سرمایه داری نئولیبرال و بیگانگی انسان از خویش می پرداخت، مساله ای جهان شمول بود. از طرفی نقد فیلم های خارجی هم برای شرکت کنندگان خالی از لطف نبود تا با خوانش فیلم های خارجی هم آشنا بشن. فیلم بعدی «مجبوریم» اثر رضا درمیشیان بود که با نگاهی تلخ به مسائل اجتماعی ایران می پرداخت. این فیلم بیشتر با نقد منفی توسط منتقدین همراه شد. اگرچه بین منتقدین اختلاف نظرهایی پیرامون ارزشگذاری فیلم وجود داشت. دو فیلم بعدی اقتباسی از نمایشنامه هایی شناخته شده بود. فیلم «بی همه چیز» به کارگردانی محسن قرائی اقتباسی از «ملاقات بانوی سالخورده» اثر فردریش دورنمات که مضمونی سیاسی و اجتماعی با نقد عوام بود و نگاهی به تحولات سیاسی اجتماعی داشت. و فیلم «اینجا بدون من» به کارگردانی بهرام توکلی که اقتباسی از «باغ وحش شیشه ای» تنسی ویلیامز بود و دارای منظری پست مدرن بود که دز زمینه مسائل اجتماعی ایران آداپته شده بود. در این رابطه و به خصوص بحث اقتباس و درام، از بحث های خلیل خسروبیگی عزیز استفاده شد.

+ آیا نشست ها ادامه دارد؟

بله! بزودی و پس از برنامه ریزی و رایزنی، به احتمال قوی نشست ها در فصل دوم ادامه خواهد یافت. بناست در فصل دوم نشست ها بصورت میزگرد و با حضور هنرمندان و صاحب نظران پیرامون فیلم های خارجی با مضامینی جهان شمول و انسانی برگزار گردد و گزارش نشست ها برای علاقمندان منتشر شود. هدف فصل دوم تولید محتوای نقد فیلم خواهد بود. اگرچه همچنان فضا برای مشارکت و حضور کلیه ی علاقمندان به سینما و جامعه باز خواهد بود.  

+ حرف آخر؟!

صمیمانه از همراهی دوستانم در حوزه هنری سپاسگزارم. همچنین از خلیل اله خسرو بیگی و بیژن بیات که دانش و بینش خود را مخلصانه تقدیم مخاطبان کردند ممنونم. همینطور از دوستان و دانشجویان دانشگاه فرهنگیان که هم انگیزه بخش و هم مشارکت کنندگانی فعال بودند قدردانی میکنم. بطور ویژه از خانم دُرساژ بابت هماهنگی هایی که زحمت کشیدند متشکرم و از همه ی عزیزانی که به هر نحوی به برگزاری جلسات کمک کردند کمال تشکر را دارم.